انجمن علمی مهندسی حرارتی و برودتی ایران نشریه انرژی های تجدیدپذیر و نو 2423-4931 13 2 2026 09 23 Improving the economic and environmental efficiency of photovoltaic panel recycling using material flow costing. بهبود راندمان اقتصادی و زیست‌محیطی بازیافت پنل‌های فتوولتائیک با استفاده از ترکیب هزینه‌یابی جریان مواد 156 166 250350 10.22034/jrenew.2026.250350 FA مهرداد رنجبر نژاد گروه مهندسی صنایع،واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران مهدی یوسفی نژاد عطاری گروه مهندسی صنایع،واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران حسین غصنفری گروه مهندسی صنایع،واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران Journal Article 2025 10 30 The rapid growth of renewable energy technologies, especially photovoltaic systems, has made end-of-life management of this equipment a major environmental and economic challenge. Although recycling solar panels at the end of their life is a valuable source of recyclable materials, existing recycling processes are often inefficient and result in significant waste of energy, materials, and costs. This study uses material flow costing as an effective analytical tool to examine the recycling process of photovoltaic panels. By making costs transparent and optimizing the system, material flow costing identifies valuable and worthless material flows and helps improve performance. Also, by incorporating the concept of a closed-loop supply chain, a framework is presented in which recycling becomes an integral part of the entire supply chain. The main objective of this research is to develop a comprehensive approach to improve the economic and environmental performance of photovoltaic panel recycling through the combined application of material flow costing and closed-loop supply chain methods. The proposed closed-loop supply chain model shows that the establishment of local collection centers and the application of economic incentives can increase the efficiency of recycling. In this study, attention to climatic and environmental conditions is considered to be one of the most important limitations of the research. The three quantitatively defined centers, disassembly, thermal and chemical treatment, and industrial reuse, show 30%, 28%, and 25.2% losses in the costing of photovoltaic panel recycling, respectively. رشد سریع فناوری‌های انرژی تجدیدپذیر، به‌ویژه سیستم‌های فتوولتائیک، مدیریت پایان عمر این تجهیزات را به چالشی مهم در حوزه محیط زیست و اقتصاد تبدیل کرده است. اگرچه بازیافت پنل‌های خورشیدی در مرحله پایان عمر آن‌ها منبعی ارزشمند از مواد قابل بازیافت به شمار می‌رود، اما فرآیندهای بازیافت موجود غالباً از کارایی پایینی برخوردارند و منجر به اتلاف قابل توجهی در انرژی، مواد و هزینه‌ها می‌شوند. این پژوهش، از روش هزینه‌یابی جریان مواد به ‌عنوان ابزاری تحلیلی مؤثر برای بررسی فرآیند بازیافت پنل‌های فتوولتائیک استفاده می‌کند روش هزینه‌یابی جریان مواد با شفاف‌سازی هزینه‌ها و بهینه‌سازی سیستم، جریان‌های مواد با ارزش و بی‌ارزش را شناسایی کرده و به ارتقای عملکرد کمک می‌نماید. هم‌چنین، با تلفیق مفهوم زنجیره تأمین حلقه بسته چارچوبی ارائه می‌شود، که در آن بازیافت به جزء جدایی‌ناپذیری از کل زنجیره تأمین تبدیل می‌گردد. هدف اصلی این پژوهش، توسعه رویکردی جامع برای بهبود عملکرد اقتصادی و زیست‌محیطی بازیافت پنل‌های فتوولتائیک از طریق کاربرد تلفیقی روش‌های روش هزینه‌یابی جریان مواد و زنجیره تأمین حلقه بسته است. مدل پیشنهادی زنجیره تأمین حلقه بسته نشان می‌دهد که ایجاد مراکز جمع‌آوری محلی و اعمال مشوق‌های اقتصادی می‌تواند بهره‌وری بازیافت را افزایش دهد. در این مطالعه توجه به شرایط اقلیمی و محیطی از جمله مهمترین محدودیت‌های تحقیق به شمار می‌رود. سه مرکز کمی تعریف شده، دمونتاژ، عملیات حرارتی و شیمیایی و استفاده مجدد صنعتی به ترتیب 30%، 28، 25.2% تلفات را در هزینه‌یابی بازیافت پنل‌های فتوولتائیک نشان می‌دهند. https://www.jrenew.ir/article_250350_4e1b7620b876710c14d08f3c3cc3b4dd.pdf