انجمن علمی مهندسی حرارتی و برودتی ایران نشریه انرژی های تجدیدپذیر و نو 2423-4931 مقالات آماده انتشار 2026 07 26 Quantitative Assessment of Iran's Energy Security and Sensitivity Analysis of the Results with respect to the Computation method ارزیابی کمی امنیت انرژی ایران و تحلیل حساسیت نتایج به‌نحوه محاسبه 248029 FA مرتضی جلالی دانشکده مهندسی مکانیک و انرژی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران امیرمهدی حبیبی دانشکده مهندسی مکانیک و انرژی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران زهرا سادات عادل برخوردار دانشکده مهندسی مکانیک و انرژی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 04 11 This study presents a localized and updated definition of energy security and evaluates Iran's overall energy security index during the period 2005 to 2021 using 22 indicators categorized into five main groups namely continuity of sustainable supply, safety and reliability of supply, environmental and natural resource constraints, economic constraints and resilience, and political security constraints. Considering the role of renewable energy technologies in sustainable development, this study evaluates the impact of critical raw minerals required for production of renewable energy technologies on energy security. The results indicate that the composite energy security index has followed a downward trend during the mentioned period. The highest and lowest energy security indices during the studied period were 0.56 in 2007 and 0.38 in 2018, respectively. The Herfindahl Hirschman Index is used to assess critical raw mineral scarcity for renewable technologies, revealing high production concentration in a few countries, which poses energy security challenges. This paper analyzes the sensitivity of the energy security index to normalization, aggregation, and classification methods to explain discrepancies in its calculation across studies. Results show high sensitivity to normalization methods. در این مطالعه ضمن ارائه تعریف بومی و بروزشده برای امنیت انرژی، با استفاده از 22 شاخص در 5 دسته کلی شامل تداوم عرضه پایدار، ایمنی و اطمینان عرضه، محدودیت‌های محیط‌زیستی و منابع طبیعی، محدودیت‌های اقتصادی و تاب‌آوری و محدودیت‌های سیاسی-امنیتی، شاخص کلی امنیت انرژی ایران در دوره 1384-1400 با استفاده از روش وزن‌دهی شانون-تاپسیس ازریابی شده است.. با توجه به نقش فناوری‌های تجدیدپذیر در توسعه پایدار، در این مطالعه تاثیر کمیابی مواد حیاتی خام مورد نیاز فناوری‌های تجدیدپذیر نیز بر امنیت انرژی دیده شده است.. نتایج نشان ‌می‌دهند دسته‌ محدودیت‌های اقتصادی و امنیتی و محدودیت‌های زیست‌محیطی وضعیت نزولی شدیدتری را تجربه کرده‌اند.. شاخص ترکیبی امنیت انرژی بطور متوسط روند نزولی را در طی دوره مذکور طی کرده است.. بالاترین و پایین‌ترین شاخص امنیت انرژی در طی دوره مورد بررسی به ترتیب برای سال 1386 با شاخص 0..56 و سال 1397 با شاخص 0..38 ارزیابی شده است.. از شاخص هرفیندال-هیرشمن به‌عنوان شاخص کمیابی مواد حیاتی خام مورد نیاز فناوری‌های تجدیدپذیر استفاده شده است.. مقادیر محاسبه شده نشان‌دهنده تمرکز بالای تولید این مواد در تعداد محدودی از کشورهای خاص است که این موضوع امنیت انرژی کشور را کاهش می‌دهد.. در این مقاله، تحلیل حساسیت شاخص امنیت انرژی نسبت به روش‌های نرمال‌سازی، تجمیع و دسته‌بندی شاخص‌ها انجام شده است تا علت اختلافات مشاهده‌شده در محاسبات امنیت انرژی در مطالعات مختلف بررسی شود.. نتایج نشان می‌دهد که محاسبه امنیت انرژی به‌ویژه نسبت به روش نرمال‌سازی از حساسیت بالایی برخوردار است..