انجمن علمی مهندسی حرارتی و برودتی ایران نشریه انرژی های تجدیدپذیر و نو 2423-4931 13 1 2026 04 21 Transformation in Agricultural and Post-Harvest Industries Using Phase Change Material Composites تحول در صنایع کشاورزی و پس از برداشت با استفاده از کامپوزیت‌های مواد تغییر فازدهنده 53 62 234498 10.22034/jrenew.2026.234498 FA ساسان کرامت گروه مهندسی مکانیک بیوسیستم، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران عزیز باباپور اردبیل، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده فنی و مهندسی، گروه مهندسی شیمی Journal Article 2025 06 07 Phase Change Materials (PCMs) are used as thermal energy storage in various agricultural sectors. In greenhouses, PCMs help stabilize the growing environment by absorbing excess heat during the day and releasing it at night. Similarly, in solar dryers, these materials store energy during sunlight hours and release it after sunset, extending the effective drying time of agricultural products. PCM use in water purification systems, such as solar distillation, ensures a continuous supply of clean water by storing heat and maintaining the distillation process during non-sunlight hours. Additionally, in the cold chain for transporting food products, PCMs maintain optimal temperatures, preventing premature spoilage and preserving product quality. These applications offer significant thermal benefits, such as reducing temperature fluctuations and enhancing energy efficiency. From an environmental perspective, PCMs reduce the reliance on fossil fuels and lower emissions by harnessing stored solar energy, contributing to agricultural sustainability. The future prospects of PCMs in agriculture are promising, with ongoing research focused on improving the thermal properties of these materials (enhancing heat storage capacity, reducing supercooling effects, and improving thermal conductivity) while lowering costs. It is expected that with the resolution of current challenges, PCMs will play an even greater role in optimizing energy use and supporting sustainable agricultural development. مواد تغییر فازدهنده (PCM) به‌عنوان ذخیره‌کننده‌های حرارتی در حوزه‌های مختلف کشاورزی به‌کار گرفته می‌شوند. در گلخانه‌ها، مواد تغییر فازدهنده با جذب گرمای اضافی در روز و آزادسازی آن در شب به پایداری دمای محیط رشد گیاهان کمک می‌کند. به‌طور مشابه، در خشک‌کن‌های خورشیدی، این مواد با ذخیره انرژی در ساعات تابش و آزادسازی پس از غروب، زمان مؤثر خشک‌کردن محصولات را افزایش می‌دهند. به‌کارگیری مواد تغییر فازدهنده در سامانه‌های تصفیه آب (مانند تقطیر خورشیدی) با ذخیره حرارت، فرایند تولید آب پاک را در نبود تابش تداوم می‌بخشد. همچنین در زنجیره‌ی سرد حمل‌ونقل محصولات غذایی، مواد تغییر فازدهنده با حفظ دما در محدوده‌ی مناسب، از فساد زودرس جلوگیری کرده و کیفیت محصولات را طی توزیع حفظ می‌کند. این کاربردها مزیت‌های حرارتی مهمی نظیر کاهش نوسانات دمایی و بهبود بازده انرژی به همراه دارند. از منظر زیست‌محیطی نیز مواد تغییر فازدهنده با بهره‌گیری از انرژی خورشیدی ذخیره‌شده، مصرف سوخت‌های فسیلی و انتشار آلاینده‌ها را کاهش داده و به پایداری کشاورزی کمک می‌کند. چشم‌انداز آینده‌ی مواد تغییر فازدهنده در کشاورزی امیدوارکننده است و پژوهش‌های کنونی بر بهبود ویژگی‌های این مواد (افزایش ظرفیت گرمایی، کاهش پدیده‌ی ابرسردشدن و ارتقای هدایت حرارتی) و کاهش هزینه‌ها متمرکز شده‌اند. انتظار می‌رود با رفع چالش‌های موجود، مواد تغییر فازدهنده نقش بیشتری در بهینه‌سازی مصرف انرژی و توسعه‌ی پایدار بخش کشاورزی ایفا کند. https://www.jrenew.ir/article_234498_b81d8f728fbc2214fa9207a84de78e4e.pdf